Zakończenie

Jak już wcześniej ukazano w pracy państwo "(-) jest główną zorganizowaną władzą polityczną w społeczeństwie" .Nie może ono jednak istnieć bez określonego terytorium, na którym funkcjonuje władza centralna. Jednak bez względu na przyjętą definicję jest instytucją przymusową i powszechną.
	Biorąc pod uwagę ewolucję państwa z historycznego punktu widzenia, wyróżniamy pięć podstawowych jego typów - państwo niewolnicze azjatyckie oraz niewolnicze antyczne, feudalne, kapitalistyczne i socjalistyczne. Natomiast forma państwa wskazuje, jaka rządzi w nim klasa panująca. Forma to rodzaj organizacji państwowej, przy czym kryterium podstawowym wyróżnienia formy państwa jest sposób organizacji najwyższych władz państwowych. Kolejnym zagadnieniem przedstawionym w pracy są funkcje państwa czyli podstawowe kierunki i obszary działań realizujące nie tylko potrzeby klasy panującej, ale także społeczeństwa jako całości. 
	Rola obywatela jest związana przede wszystkim nie tylko z udziałem w życiu politycznym, ale również z udziałem w życiu publicznym. Obywatel jest definiowany jako członek społeczeństwa danego państwa mającego określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję. Posiadane prawa i obowiązki wynikają z przynależności do społeczności politycznej, czyli państwa. Bycie obywatelem umożliwia wpływanie na politykę państwa poprzez określone działania. Obowiązki i prawa obywateli są ustanawiane i strzeżone przez państwo m.in. poprzez istnienie konstytucji, która jest widziana jako dokument, który zapewnia obywatelom ochronę godności, wolności i prawa. Konstytucja jest również postrzegana jako symbol państwa. Natomiast zasada subsydiarności ( pomocniczości ) jest to reguła organizująca relacje pomiędzy państwem a obywatelami, w której wyraża się podmiotowość obywateli. 
	Można zaryzykować stwierdzenie, iż państwo i jego obywatele są ściśle ze sobą związani i poprzez swoje działania kształtują siebie nawzajem. Obywatele poprzez udział w życiu politycznym mogą wpływać pośrednio na państwo. Natomiast państwo ma prawo kontrolować i kształtować działania swoich obywateli.
	

	
Bibliografia

1.	Bauman Zygmunt, Socjologia, wyd. Zysk i S - ka, Poznań 1996
2.	Goldman Norman, Wstęp do socjologii, wyd. Zysk i S - ka, Poznań 1997
3.	Kosiński Stanisław, Socjologia ogólna. Zagadnienia podstawowe, wyd. PWN, Warszawa 1989
4.	Krawczyk Zbigniew, Morawski Witold, Socjologia. Podstawowe problemy, wyd. PWN, Warszawa 1991
5.	Magoska Maria, Obywatel w procesie zmian, Księgarnia Akademicka, Kraków 2001
6.	Szczepański Jan, Elementarne pojęcia socjologii, wyd. PWN, Warszawa 1972